fbpx

Ben jij een goeie vork?

Ken je dat, van die woorden, zo perfect dat ze een volledige lading dekken? Dat wanneer je ze hoort, ze meteen een beeld oproepen dat perfect de situatie uitdrukt? Of die een persoon van vlees en bloed voor de geest halen? Mijn vriend Joseph bedacht zo ooit het woord ‘réldéldél’ voor een type van vrouw dat zich graag opdringt aan mannen op café, nét geen vrouw van lichte zeden, maar het scheelt niets. Het begrip werd een instant klassieker in onze vriendenkring.

Wel, het Italiaans heeft veel van het soort woorden die een hele zin vatten of zelfs een volledige situatie uitdrukken waar andere talen een hoop woorden voor nodig hebben. Slim gevonden en vaak creatief, soms zelfs poëtisch of ronduit komisch. Hieronder vind je enkele van de mooiste Italiaanse woorden die verwijzen naar een archetype, een persoonstype of een typische karaktertrek. En zo kennen we er allemaal wel eentje, toch? Andiamo! (En we zijn weg!)

chiacchierone afbeelding

Chiacchierone

We hebben allemaal wel zo’n vriend of vriendin die niet. stopt. met. praten. De chiacchierone is een babbelkous, een kletswijf (m/v) die je de oren van de kop babbelt. Het woord is een afgeleide van het werkwoord chiacchierare (babbelen, kletsen). De uitgang -one duidt in het Italiaans altijd op een grote of extreme variant. Een grote babbelkous dus. Laat je niet verleiden te denken dat het hier enkel dames betreft. Zeker in Italië is deze categorie ook goed vertegenwoordigd onder de mannen.

Ik hoef je niet uit te leggen dat Italië drukbevolkt is met chiacchieroni. Ze bewegen zich graag in duo en stellen zich bij voorkeur op in smalle supermarktgangen (liefst mét winkelwagentje), aan marktkramen, aan in- en uitgangen of aan de koffiemachine. Babble away!

menefreghista afbeelding

Menefreghista

Een afgeleide van de uitdrukking ‘non me ne frega’, wat zoveel betekent als ‘het kan me werkelijk niks schelen’, of het Engelse, weinig aan de verbeelding overlatende ‘I don’t give a f*ck’.

De menefreghista beleidt het menefreghismo, een couldn’t care less-attitude en stelt een zeker je m’en-fout-isme tentoon en cultiveert dat ook graag. De menefreghista flirt met de grenzen van egoïsme. Het is een way of life.

Het woord kan ook als adjectief worden gebruikt, bijvoorbeeld als een karaktertrek of om iets te zeggen over iets waar je met je pet naar hebt gegooid.

Clark Gable was de menefreghista avant la lettre en gaf de aanzet met de gevleugelde woorden “Frankly, my dear, I don’t give a damn.” De Italianen bedachten er enkele decennia later een eigen woord voor. Oh, Brett! Che menefreghista sei!* (Wat ben je toch een het-kan-me-werkelijk-geen-ene-moer-schelen-persoon)

Menefreghista blijft, ondanks de -a-uitgang onveranderd en is bij gevolg van toepassing op zowel vrouwen als mannen.

buona forchetta afbeelding

Buona forchetta

Een hele mooie, vind ik persoonlijk. De buona forchetta is een flinke eter, letterlijk een ‘goeie vork’, en je zegt het over iemand met een bijzonder goeie apetijt. Je weet wel, die vriend of vriendin die voluit ja zegt zegt tegen een hapje links of rechts, die nooit een antipasto of dolce overslaat (Voorgerecht of dessert? Waarom niet allebei?) en die altijd nog wel een gaatje heeft voor dat extra stukje. Het is meestal ook diegene die ’s nachts in zijn keuken nog een ‘pasta mezzanotte’ bij elkaar staat te koken tegen de honger die gaat komen (terwijl je nog maar een uur of twee eerder van tafel bent gegaan). Het type persoon die een laatste hap in zijn mond stopt met de zekerheid van de volgende.

Je vindt de buona forchetta overal, al zijn ze vooral goed vertegenwoordigd bij het mannelijke deel van de bevolking. Het is de genieter, de epicurist. De man of vrouw die zonder morren naar een andere stad rijdt omdat ze in dat ene verdoken restaurantje de perfecte gnocchi e polpette serveren. Buon appetito!

meteopatico afbeelding

Meteopatico/a

Wat een verademing was het te ontdekken dat er een naam is voor mensen zoals ik! Zij het dan enkel in de Italiaanse taal. De meteopatico is iemand die echt afziet van winterse toestanden, koude, grijs weer en regen. Die mensen die, van zodra de dagen beginnen korten, proberen te overleven met de verwarming op 25°C en een lichttherapielamp op tafel om het gebrek aan zonlicht enigszins te compenseren. Zij die het liefst van half oktober onder een dekentje zouden kruipen en niet meer boven water komen tot de eerste krokussen zich aandienen.

Je herkent de meteopatico vaak als de Italiaanse expat die ergens ten noorden van het thuisland woont en zich de helft van het jaar loopt te verbazen over zoveel regen en vooral over zoveel dagen regen na elkaar. Maar je vindt ze natuurlijk overal. Ook hier in België, ondergetekende inclusief.

In tegenstelling tot het woord meteoropatico, is meteopatico niet opgenomen in het woordenboek, maar elke Italiaan geeft de voorkeur aan de officieuze versie van dit woord.

Pantofolaio/a

Het prachtige, in het Engels verwoorde ‘couch potato’ is allicht de beste vertaling voor deze ‘pantoffelheld’. Maar het Italiaanse woord voegt er nog een extra dimensie aan toe en verenigt de voorzichtige natuur van onze Nederlandstalige pantoffelheld met het passieve karakter van de Engelse ‘couch potato’ (afstandsbediening en zak chips in de aanslag). De pantofolaio vermijdt liefst elke vorm van verstoring van zijn rustige bestaan en verlaat zijn comfortabele sofa hoogstens om een pilsje uit de koelkast te halen om vervolgens verder te bingen op Netflix.

De pantofolaio heeft bij voorkeur een rustige baan en houdt van routine en rust. Je vindt hem vaak in de gangen van een ministerie of overheidsdepartement, tussen nerdy webdevelopers en ook in de vorm van ‘Markske van FC De Kampioenen’.

 

Herken je jezelf in een van de bovenstaande types? Ken je ook een mooi woord dat een type persoon beschrijft in het Italiaans of het Nederlands? En vind je dat terug in het woordenboek of is het een eigen creatie?
Laat het eens weten in de comments!

A presto, ragazzi!