fbpx

Waarom een Italiaan altijd te laat is, zelfs voor een date

Italiaanse man die zijn verontschuldigingen aanbiedt

Heb je ooit met een Italiaan gedate? Als het antwoord ja is, dan ben ik er redelijk zeker van dat hij minstens 5 of 10 minuten te laat was op de afspraak. Onrespectvol? Misschien. Of toch niet? Hij ging er allicht van uit dat jij ook te laat zou zijn (en anders zou hij daar maar alleen op jou zitten wachten). Tot zover de logica.
Tijdsbesef en -ervaring is een, zo blijkt, nogal cultuurgebonden begrip en dus rekbaar. En hoe zuidelijker je gaat, hoe meer stretch.

Want wie daagt er nu op om 8 uur stipt op een afspraak om … 8 uur? Geen Italiaan, dat is zeker. Want Italianen houden van prendersela comoda, vrij vertaald als de tijd nemen om de dingen te doen, om te genieten van het proces. Enkel in Italië hebben ze daar natuurlijk weer een begrip voor, ovviamente. Waarom je haasten naar de plaats van afspraak (en bezweet toekomen) als je ook rustig de tijd kunt nemen om te genieten van een wandelingetje daar naar toe? Het is toch veel fijner om de tijd te nemen om je klaar te maken en je piekfijn uit te dossen? Want geef toe, dat is waarom je ze zo charmant vindt. Dus volgende keer dat je een afspraak hebt met een Italiaan en hij is laat, niet boos worden. Het is geen gebrek aan respect, hij genoot gewoon van het proces. Mindfulness avant la lettre. Wie heeft er meditatie nodig wanneer je gewoon de dingen con calma kunt doen?

Lunchtijd

Nu beschouw ik mezelf als best flexibel wanneer het op tijd aankomt. Ik datete ooit een Italiaan die, wanneer ik vroeg of we tussen 1 en 2 met onze zaterdagse lunch zouden starten, zich luidop af vroeg of we gehaast waren. Blijkbaar waren we dat niet. Dus ik probeer het los te laten. En dat lukt aardig zolang het one on one contacten betreft, maar het wordt moeilijker wanneer er derde partijen bij betrokken zijn. Wanneer ik samen met Mr. Italiano bij vrienden worden uitgenodigd voor de lunch (it’s an italian thing), wordt er mij steevast verzocht om het te laat komen te beperken tot een half uur.

Ken je Pappenheimers, want zelfs prendersela comoda heeft zo zijn grenzen, ook voor Italianen. Daarom pas ik een heel simpele truk toe en vertel ik systematisch dat we een half uur eerder op de afspraak worden verwacht dan wanneer die effectief staat gepland. En dan komt het 9 van de 10 gevallen wel goed.

Living on Italian time

Ik kan ondertussen na jaren oefenen redelijk goed inschatten hoeveel tijd ik nodig heb om dingen te doen, afspraken af te werken, van punt a naar punt b te geraken en terug enzovoort. Het geheim is om daarbij geen  back-to-back afspraken in te plannen, want dan mag er niets mislopen of je hele planning valt in het water. Ik weet niet hoe dat bij jullie zit, maar mijn dagen bestaan maar uit 24 uur. Die van Mr. Italiano hebben er 36. Tenminste, zo zien die er uit in zijn hoofd.


Zoals die keer dat we onze laatste vakantiedag zouden gaan splurgen in het mondaine Ravello. Voor wie het niet kent, Ravello is the most romantische plaats van de hele Costiera Amalfitana. En geloof mij niet op mijn woord, maar als je ziet hoeveel Amerikaanse destination weddings er daar worden gepland (#ravello #myitalianwedding #themostbeautifuldayofmylife #amalficoast weetjewel), dan moet er toch wel iets aan de hand zijn met dat stadje. Het hotel lag op goed en wel een uurtje met de auto van waar we verbleven, dus ik zag me ’s middags al, prosecco in de hand, dobberen in de infinity pool van het ge-wel-dige luxehotel in Ravello dat we voor de gelegenheid hadden geboekt.
Maar niet voordat we ‘nog even’ koffie zouden drinken bij mijn schoonmoeder. Om dan ‘nog even snel’ bij een klant te stoppen (want die ligt op de weg). En als we er dan tòch zijn, kunnen we evengoed daar lunchen. Je voelt ‘m al komen. Uiteindelijk arriveerden we om 5 uur ’s middags in het hotel. Net op tijd om nog de beroemde tuinen van Villa Rufolo te bezoeken en te genieten van een (weliswaar prachtige) zonsondergang. Gelukkig maakte een onvergetelijk diner al fresco met zicht op de baai de dag nog helemaal geslaagd. En zo werd mijn frustratie omtrent de Zuid-Italiaanse time stretch wederom met de mantel der liefde bedekt. Welcome to my world.

Lineair vs. multi-actief? It’s all about the talks.

Wat is er belangrijker voor jou: een gesprek of vergadering afmaken, zelfs als je daardoor ‘uitloopt’ voor een volgende afspraak òf kost wat kost je strakke planning wil naleven? Ene Richard Lewis, Brits linguïst, polyglot en specialist in culturele verschillen, deelde op basis van dit uitgangspunt de wereldbevolking en haar naties in in drie grote categorieën en schreef er een boek over. Good stuff.

1. de lineair-actieve cultuur

In deze groep zitten de Duitsers, Zwitsers, Scandinavische volkeren, maar ook Amerikanen en Britten. Even kort door de bocht: de Angelsaksische volkeren (vanuit een taalkundig perspectief bekeken). Zij houden van opeenvolgende activiteiten zonder overlapping, met duidelijke planning en structuur. Ze vinden het niet fijn wanneer hiervan wordt afgeweken. Ordnung muss sein.

2. de multi-actieve cultuur

 

Multi-taskers aller landen, unite! Dit is de groep van volkeren die hun tijd indelen op basis van inhoud (en niet de geplande duur van een activiteit), het gewicht en belang van dingen, eerder dan hoeveel tijd elke taak vraagt. Het zal je vast niet verbazen: in deze club zitten, naast de Spanjaarden, Portugezen en de Grieken, ook de Italianen, vergezeld door de Arabische en Zuid-Amerikaanse volkeren. Het moet gezellig blijven!

3. de reactieve cultuur

Zowat alle Aziatische culturen, maar ook de Finnen, behoren tot deze groep. Zij hechten groot belang aan beleefdheid en respect, aan geduldig luisteren naar anderen en voorzichtig reageren op een voorstel of verhaal. Laten we elkaar vooral niet ‘bruskeren’.

Geen waterdichte theorie uiteraard, dat weet de man zelf ook wel. Het houdt bijvoorbeeld geen rekening met individuele nuances. Ik kan me voorstellen dat een boekhouder uit Torino er een strakkere planning op na houdt dan pakweg een yogi uit California, but you get the idea. Wat ik vooral heel interessant vind is dat die bevinding op taal is gebaseerd en niet zozeer op geografie. Laat daar het gegeven Finland een mooi voorbeeld van zijn (Fins onderscheidt zich op linguïstiek vlak blijkbaar enorm van de andere Scandinavische talen). Moraal van het verhaal: ze kunnen er niet aan doen.

Misschien vraag je jezelf tot welke categorie wij Belgen behoren? Wij zitten in het schema precies in het midden tussen de eerste (lineair-actieve) en de tweede (multi-actieve) groep. Ik vermoed dat het onze unieke mix van noordelijke zakelijkheid en zuidelijk je-m’en-foutisme is die ons weer net dat anders maakt en onderscheidt van onze Angelsaksische buren. Onze Bourgondische kant, quoi. Bart Van Loo schreef daar trouwens een interessant boek over met bijhorende podcast, zeer aangenaam gezelschap tijdens lange autoritten, maar wat jullie met jullie tijd in de auto doen, dat laat ik volledig aan jullie over.

Monday, Tuesday, Thursday …

Michael Corleone’s eerste vrouw Apolonia had ook al wat moeite met een lineaire tijdsbeleving (Grieks-Siciliaans, da’s dubbel genetisch belast!). Laten we ’t erop houden dat het een cultureel (en taal)gegeven is. En dat het ‘probleem’ erkennen al een stap in de goeie richting is. Ik beschouw mijn Belg-zijn in deze kwestie vooral als een voordeel. The best of both worlds, een beetje planning, maar ook een flinke dosis flexibiliteit. Een goeie planning is altijd goed om achter de hand te hebben (dan heb je dàt tenminste al) en dan is het niet zo’n drama wanneer een en ander wat uitloopt. Want als je samen leeft met een Italiaan, wees er dan maar zeker van dat er altijd iets tussen komt. Misschien is dat de reden waarom Italianen zo goed gedijen in onze contreien? En omgekeerd, Belgen zo zot zijn van Italië? Chi sa?* (Wie zal ’t zeggen?)

Ook het slachtoffer van Italian time? Laat het eens weten in de comments!

A presto, ragazzi!

2 Responses
  1. Tine Ballekens

    Al ruim 20jaar fan “all the way” en genoten van jouw blog, collega content-rebel! Vlot en o zo herkenbaar geschreven 😉
    Misschien ben ik niet meteen jouw ‘ideale klant’ maar ik blijf je graag verder lezen.
    Warme groet, Tine
    @Tine.B Oudenaarde.

Leave a Reply